Strona główna / Atrakcje turystyczne / Kolejki wąskotorowe

Kolejki wąskotorowe

Kolejka wąskotorowa w Koszalinie fot. UMWZP Na początku XX wieku na obszarze Pomorza Zachodniego istniała sieć kolei wąskotorowych o łącznej długości 740 km  i była jedną z największych tego typu w Europie. W 1945 roku koleje te przejęły PKP, jednak ze względu na duże zniszczenia wojenne oraz kradzież infrastruktury niektóre odcinki nie zostały już odbudowane.

Obecnie tylko w sezonie letnim eksploatowana są linie kolei wąskotorowych:

a) Gryfice – Pogorzelica
b) Koszalin – Manowo
c) w planach jest Połczyn Zdrój – Barlinek

1. Nadmorska Kolej Wąskotorowa

Nadmorska Kolej Wąskotorowa fot. T.Stolz Historia nadmorskiej wąskotorówki zaczęła się 1 lipca 1896 r., gdy kolej po raz pierwszy wyruszyła w trasę z Gryfic do Niechorza. Pierwotnie kolej poruszała się po torach o rozstawie 750 mm, dopiero w 1912 r. poszerzono rozstaw szyn do 1000 mm, co znacznie usprawniło transport towarowy pomiędzy Gryficami i Niechorzem. Dynamiczny rozwój kolei na początku XX w. w znacznym stopniu przyczynił się do rozwoju gospodarki regionu Pomorza Zachodniego. W latach powojennych transport kolejowy stał się mało rentowny i został zdominowany przez transport samochodowy. Z powodu braku inwestycji infrastruktura i tabor wąskotorowy zaczęły ulegać stopniowej dewastacji. Aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu Gryficka Kolej Dojazdowa została wpisana 11 maja 1995 r. do rejestru zabytków. Sytuacja ta nie zmieniła jednak złej kondycji Gryfickiej Kolei Dojazdowej i gdy w latach 90-tych utrzymanie linii kolejowej Gryfice-Trzebiatów przestało się opłacać, PKP postanowiły pozbyć się wąskotorówki. Jedna z ofert kupna kolejki nadeszła aż z Kenii.

Nadmorska Kolej Wąskotorowa fot. T.Stolz Przed ostatecznym upadkiem nadmorską wąskotorówkę uratował samorząd gminy Rewal, podpisując w 2002 roku z Dyrekcją PKP oraz Ministrem Skarbu umowę o nieodpłatnym przejęciu taboru wraz z infrastrukturą i linią kolejową Gryfice- Trzebiatów, o łącznej długości 61 km. 29 maja 2002 r. wąskotorówka powróciła na tory, tym razem już jako własność gminy Rewal. Niestety z powodu złego stanu technicznego mostu na Redze w Nowielicach oraz zdewastowanych torowisk nie udało się uruchomić zamkniętej przez PKP trasy na odcinku Pogorzelica-Trzebiatów. Wieloletni brak inwestycji i remontów spowodował ogólną zapaść nadmorskiej kolejki, wymagającą ogromnych nakładów finansowych, zbyt dużych, jak na budżet nadmorskiej gminy, liczącej zaledwie3,5tys.mieszkańców.

Nadmorska Kolej Wąskotorowa fot. T.Stolz Nowe perspektywy i szanse rozwoju dla rewalskiej kolejki otworzyły się dopiero w 2004 r. po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, gdy gmina Rewal, przy współpracy z Zachodniopomorskim Urzędem Marszałkowskim wystąpiła o dotacje unijne i przystąpiła do jednej z największych inwestycji ostatnich lat – rewitalizacji Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej.

W ramach prac rewitalizacyjnych zmodernizowano starą linię kolejową o długości 10 km na trasie Trzęsacz-Pogorzelica. Odnowiono też tabor kolejowy: stare wagony zostały odrestaurowane i wyposażone w ogrzewanie i nowoczesne toalety. Lokomotywy i wagony otrzymały nowe barwy. Ponadto wyremontowano zabytkowe budynki dworcowe i wybudowano 3 nowe dworce.

Nadmorska Kolej Wąskotorowa fot. T.Stolz W 2013 r. na mocy uchwały Rady Gminy Rewal powołano spółkę Nadmorska Kolej Wąskotorowa z siedzibą w Pogorzelicy. Spółka jest obecnie operatorem przewozów koleją wąskotorowa na trasie Gryfice-Pogorzelica.

Informacje można uzyskać:

CIT w Muzeum 15 południk w Trzęsaczu
ul.Klifowa 3b
Trzęsacz
tel. +48 91 / 386 29 26 (sezonowy)

Punkt Informacji Turystycznej w Niechorzu
al. Bursztynowa 28
Niechorze
tel. +48 91 / 386 32 50

Punkt Informacji Turystycznej w Rewalu
ul. Szkolna 1
Rewal
tel. +48 91 / 386 26 29
e-mail: it@rewal.pl
www.rewal.pl

Punkt Informacji Turystycznej w Pobierowie
ul. Jana z Kolna 4
Pobierowo
tel. +48 91 / 386 47 41 (sezonowy)

 

2. Koszalińska Kolejka Wąskotorowa

Kolejka wąskotorowa w Koszalinie fot. UMWZP Do Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej należało 129,52 km torów. Pierwsza linia o długości 32,2 km z Koszalina do wsi Nacław uruchomiona została w dniu 1 listopada 1898 roku. Po przejęciu we wrześniu 1945 roku administracji przez PKP wszystkie linie były nieczynne, gdyż wcześniej armia sowiecka zdemontowała nawierzchnię. Po wojnie wznowiono niektóre z linii. Ostatnia linia z Koszalina do Świelina została zamknięta w 2001 roku.

Kolejka wąskotorowa w Koszalinie fot. UMWZP W 2005 roku powstało Towarzystwo Miłośników Koszalińskiej Wąskotorówki, które za główny cel stawia sobie reaktywację kolejki na odcinku Koszalin – Świelino. Pierwsze jazdy próbne na fragmencie linii Koszalin – Manowo odbyły się w roku 2008. Do dziś Towarzystwo w trakcie wakacji organizuje jazdy do Manowa. Istnieje możliwość zabrania rowerów.

Kontakt:

Towarzystwo Miłośników Koszalińskiej Wąskotorówki

Kolejka wąskotorowa w Koszalinie fot. UMWZP ul. Wenedów 24a/11
75-847 Koszalin
tel. +48 601 154 937
e-mail: tmkw@waskotorowka.koszalin.pl
www.waskotorowka.koszalin.pl

 

3. Bałtycka Kolei Turystyczna

W dniu 21 lipca 2011 roku na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie podpisano list intencyjny, którego przedmiotem jest współpraca w ramach projektu: „Rewitalizacja nieczynnej linii kolejowej nr 410 na odcinku: Połczyn-Zdrój – Złocieniec – Wierzchowo – Mirosławiec – Kalisz Pomorski – Drawno – Choszczno – Pełczyce – Barlinek dla celów rozwoju turystyki aktywnej – „Bałtycka Kolej Turystyczna„. Sygnatariuszami listu zostali:

a) Województwo Zachodniopomorskie – podmiot wspierający,
b) Kolej Bałtycka SA – koordynator projektu,
c) Gmina Barlinek,
d) Gmina Choszczno,
e) Gmina Drawno,
f) Gmina Kalisz Pomorski,
g) Gmina Mirosławiec,
h) Gmina Pełczyce,
i) Gmina Połczyn-Zdrój,
j) Gmina Wierzchowo,
k) Gmina Złocieniec.

Ideą współpracy jest wykorzystanie dla potrzeb turystyki nieczynnej linii kolejowej nr 410 o długości 141 km, w celu stworzenia nowego produktu turystycznego – kolei drezynowej. Taki rodzaj turystyki jest coraz bardziej popularny w Niemczech i Skandynawii, również w Polsce istnieje już kilka organizacji zajmujących się turystyką drezynową. Podstawą rozwoju jest przejęcie przez zainteresowane podmioty linii kolejowych od ich obecnego właściciela.

Kontakt:

Kolej Bałtycka S.A
ul. Stacyjna 3
tel. +48 91 / 471 21 45

rpo

Zadanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013.

-->